Gümülcine, 5 Mayıs 2026.

Milletvekili Zeybek, meclise sunduğu soru önergesiyle, destek primlerinin geri istenmesini meclise taşıdı

Soru Önergesi

İlgili Bakanlara

Ulusal Ekonomi-Maliye ve Kırsal Kalkınma-Gıda Bakanlığına

Konu: 2023 yılı Destek Primleri Başvurusu kapsamında, yersiz ödendiği ileri sürülen tarımsal desteklerin somut gerekçe sunulmadan geri istenmesi.

2023 yılı destek primleri başvurusu’na ilişkin tarımsal destekler kapsamında, haksız veya yersiz ödendiği ileri sürülen tutarların iadesine yönelik başlatılan süreç, çiftçiler nezdinde ciddi endişe ve tepkiye neden olmaktadır. Söz konusu sürecin, üretim maliyetlerinin olağanüstü ölçüde arttığı ve 2025 yılı tarımsal desteklerinin henüz tamamen ödenmediği bir dönemde yürütülmesi, çiftçilerin zaten ağırlaşmış olan likidite sorununu daha da derinleştirmekte ve birincil sektörün sürdürülebilirliğini ciddi biçimde tehdit etmektedir.

Üreticilerden gelen şikâyetlere göre, AADE tarafından gönderilen bildirimlerde, uygunluk kriterlerine, verilen taahhütlere veya diğer yükümlülüklere uyulmadığı gerekçesiyle bazı tutarların iadesi talep edilmektedir. Ancak bu bildirimlerde, ihlalin hangi nedenle oluştuğu ve özellikle hangi tarım parseliyle ilgili olduğu konusunda açık, somut ve kişiye özel bilgiye yer verilmemektedir. Bu durum, üreticilerin kendilerinden talep edilen borcun dayanağını anlamalarını ve gerekli itirazı sağlıklı biçimde hazırlamalarını zorlaştırmaktadır.

Öte yandan, ilgili elektronik uygulama üzerinden görüş bildirme ve itirazda bulunma imkânı tanınmış olsa da, bildirimlerde açık, somut ve ayrıntılı bir gerekçeye yer verilmemesi, üreticilerin itiraz haklarını etkili ve bilinçli şekilde kullanmalarını güçleştirmektedir. Bu durum, sürecin şeffaflığı, hukuki güvenilirliği ve adil işleyişi bakımından ciddi soru işaretleri yaratmaktadır..

Çiftçilerin son derece ağır ekonomik koşullar altında önemli tutarları iade etmeye çağrıldığı dikkate alındığından

İdarenin vatandaşlara yönelik işlemlerinde eksiksiz, açık, anlaşılır ve belgelere dayalı bilgi sunma yükümlülüğü bulunduğu göz önünde bulundurulduğundan

Somut ve kişiye özel bilgilerin paylaşılmamasının, üreticilerin itiraz haklarını etkili biçimde kullanmalarını zorlaştırdığı değerlendirildiğinden

Yetkili Bakanlara sorulur:

1-Söz konusu süreçten etkilenen toplam üretici sayısı kaçtır? Üreticilerden iadesi talep edilen toplam tutar ne kadardır?

2- Üreticilere gönderilen bildirimlerde, haksız veya yersiz ödendiği ileri sürülen tutarlara ilişkin neden ayrıntılı, somut ve kişiye özel bir gerekçelendirmeye yer verilmemektedir? Sorunlu olduğu iddia edilen belirli tarım parselleri neden açıkça belirtilmemektedir?

3-Hükümet, üreticilerin kendilerine çıkarılan borçları kontrol edebilmeleri ve gerektiğinde belgeleriyle birlikte itirazda bulunabilmeleri için, kişiye özel ve ayrıntılı bilgilendirme yapılmasını güvence altına almayı planlamakta mıdır?

4- Bilgilendirme süreci tamamlanıncaya ve yapılan itirazlar inceleninceye kadar, söz konusu tutarların gelecekteki tarımsal desteklerden düşülmesi veya iade sürelerinin uzatılması yönünde herhangi bir düzenleme öngörülmekte midir?

5-Benzer çapraz kontroller 2019, 2020, 2021 ve 2022 yıllarına ilişkin tarımsal destekler bakımından da gerçekleştirilmiş midir? Gerçekleştirilmişse, bu kontroller sonucunda hangi bulgulara ulaşılmıştır?

Soruyu Yönelten Milletvekili

Hüseyin Zeybek